Kadın ve Demokrasi Vakfı, Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi, Freiburg Üniversitesi ve Tiflis Devlet Üniversitesi iş birliğiyle “19. Yüzyıl Müslüman Dünyasında Kadın Yazarlar” başlıklı uluslararası çalıştay düzenlendi. 11-12 Temmuz tarihlerinde İstanbul’da düzenlenen çalıştayda İstanbul’dan Kahire’ye, Tahran’dan Bengal’e, Bakü’den Java’ya, Bombay’dan Liverpool’a uzanan geniş bir coğrafyada yetişen kadın yazarların hayatları eserleri ve düşünsel katkıları değerlendirildi. Müslüman kadınların ilim, eğitim, edebiyat, toplumsal reform ve kadın hakları alanlarında bıraktıkları güçlü mirasın izi sürüldü.
Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Kadın ve Aile Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürümüz Doç. Dr. Zeynep Kevser Şerefoğlu Danış, “Shared Questions, Local Voices: Rethinking Nineteenth-Century Women’s Writing through the Ottoman Experience” başlıklı bildirisiyle çalıştaya katkı sundu.
Sunumunda, 19. yüzyıl kadın yazınının yalnızca edebiyat tarihine değil, aynı zamanda dönemin kadın yazarlarının düşünme biçimlerini, muhakemelerini ve yaşadıkları çağın entelektüel ve toplumsal meseleleriyle kurdukları ilişkiyi anlamaya da imkân sunduğunu vurguladı. Bildirisinde, kadın hareketlerinin düşünsel temellerinin kadın yazını aracılığıyla nasıl şekillendiğini; kadın metinlerinin ulusötesi (transnational) bir perspektifle yeniden okunmasının önemini; farklı coğrafyalardaki Müslüman kadın yazarların ortak sorular etrafında geliştirdikleri entelektüel üretimi; bu ortaklıklar incelenirken yerel tarihsel ve kültürel bağlamın korunmasının gerekliliğini; Osmanlı kadın yazınının uluslararası akademik tartışmalara katkısını ve Fatma Aliye'nin bu entelektüel mirastaki öncü konumunu ele aldı.
FSMVÜ KAM Araştırma Asistanı Dinara Mukhtarova ise Prof. Dr. Vusala Aghabayli ile birlikte “Voices of Change: Hamida Javanshir and Sakina Akhundzadeh as Pioneers in Shaping Muslim Women’s Intellectual Agency in Azerbaijan” başlıklı bildiriyi sundular.
Sunumlarında, 19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başında Azerbaycan'da kadınların entelektüel özneleşme sürecini Hamida Javanshir ve Sakina Akhundzadeh örnekleri üzerinden ele aldılar. Bildiride, her iki öncü ismin eğitim, edebiyat, tiyatro ve toplumsal reform alanlarında yürüttükleri çalışmaların Müslüman kadınların kamusal ve entelektüel hayata katılımını nasıl teşvik ettiği vurgulandı. Özellikle Sakina Akhundzadeh'nin kurduğu kadın tiyatrosunun, kadınların yalnızca sahnede yer almasını sağlayan bir girişim olmadığı; aynı zamanda kadınlara kendi entelektüel ve sanatsal kimliklerini inşa edebilecekleri yeni bir kamusal alan açtığı ifade edildi. Ayrıca, kadınların bilgi üretimindeki rollerinin güçlendirilmesi, eğitim yoluyla toplumsal dönüşümün desteklenmesi ve kadın yazarlığının entelektüel bir dönüşüm aracı olarak kullanılması bağlamında her iki ismin Azerbaycan'daki kadın hareketinin düşünsel temellerine yaptıkları katkılar değerlendirildi. Sunum, Hamida Javanshir ve Sakina Akhundzadeh'nin yalnızca Azerbaycan edebiyatı ve eğitim tarihi açısından değil, aynı zamanda Müslüman kadınların entelektüel mirasının şekillenmesinde öncü isimler olarak uluslararası akademik literatürde daha görünür kılınmasının önemini ortaya koydu.
Çalıştayın, 19. yüzyıl Müslüman kadın yazarlarının tarihsel ve entelektüel mirasının görünür kılınması, farklı akademik gelenekler arasında yeni araştırma alanlarının geliştirilmesi ve uluslararası bilimsel iş birliklerinin güçlendirilmesi adına önemli bir katkı sunduğuna inanıyoruz.
Bilgi ve birikimleriyle bu anlamlı çalıştaya değer katan tüm akademisyenlerimize, konuşmacılarımıza, katılımcılarımıza ve organizasyonda emeği geçen herkese teşekkür ediyor; bu verimli akademik buluşmanın yeni çalışmalara ilham vermesini temenni ediyoruz.
